We weten het allemaal diep van binnen wel. Gezond eten is belangrijk. We weten dat we vitamines en mineralen nodig hebben om gezond te zijn en te blijven. Maar er gebeurt nog zoveel meer in ons lichaam als we eten. Je kunt elke hap zien als een kleine pakketje boordevol informatie voor ons lichaam en brein. Eten we onbewerkte voeding, zoals onze voorouders dit deden, weet ons lichaam precies wat het hier aan heeft en welke processen er aangestuurd mogen worden. De afgelopen tientallen jaren is onze voeding steeds meer bewerkt geworden. Tot het punt dat momenteel zo’n 80 tot 90 procent van alle producten in de supermarkt vallen onder de noemer (ultra) bewerkt. Ons brein en lichaam snappen deze bewerkte voeding niet en raken in de war. Er worden stresshormonen (cortisol) aangemaakt en de alarmbelletjes in ons lichaam gaan aan. Maar het kan ook anders, want wist je dat we ook geluksstofjes uit voeding kunnen halen? Dat is nog eens fijn! Jezelf blij eten. Maar hoe werkt dit nou precies?
Serotonine en je darmen: hoe gezonde voeding je mentale gezondheid versterkt
Denk bijvoorbeeld aan Serotonine, een gelukssstofje! Dit stofje wordt voor 95% aangemaakt in de darmen, door een zogenoemde voorloperstof: tryptofaan. Tryptofaan kunnen we niet zelf aanmaken en halen we dus voor 90-95% uit voeding. Tryptofaan vinden we vooral in eiwitrijke voeding zoals zuivel, linzen, bananen en pompoenpitten. De darmen ‘versturen’ de serotonine vervolgens naar het brein, via de darm-brein as. Met als resultaat dat we ons blij voelen, dat we geluk en positieve energie ervaren. Maar wanneer je vooral bewerkte voeding eet, zul je vrijwel geen tryptofaan binnenkrijgen en kan er dus ook geen serotonine aangemaakt worden in de darmen. Zo snap je misschien al wel een beetje dat depressie en een neerslachtig gevoel vaker dan je denkt, ook oorzaak hebben in de voeding die je eet.
Dopamine en bewerkte voeding: waarom je brein blijft verlangen naar meer
Bewerkte en suikerrijke voeding, zorgt voor een korte dopamineshot. Je kan dit vergelijken met de high bij een drug. Dopamine is ons beloningsstofje. Je maakt dit aan bij dingen die je een fijn gevoel geven.
Even een kort, beknopt voorbeeld van de vicieuze cirkel die dopamine kan veroorzaken: Ik voel me slecht, dus ik grijp naar bewerkte voeding want ik heb geen zin om te koken en bewerkte voeding zorgt voor een kort dopamine shot (dit laatste gaat heel onbewust) (ik voel me weer blij) waardoor je meer en meer wilt en voor je het weet heb je 1 chocoladereep en een tub ben & jerry’s op. Ons brein werkt heel sneaky en dit hele proces gaat via ons onbewuste brein. Daarnaast is de keerzijde dat je blijft hunkeren naar dit fijne gevoel van kort geluk. Waardoor we gevoelig worden voor (suiker)verslaving. Daarom kunnen we soms het gevoel hebben hier geen invloed op uit te oefenen. Ons onderbewustzijn is een miljoen keer krachtiger dan ons bewuste brein.
De kracht van het onderbewuste brein
Bij bovenstaand proces komt het onderbewuste brein om het hoekje kijken. Ons brein kunnen we opdelen in 2 stukken. Het onderbewuste brein (95%) en het bewuste brein (5 %). Het onderbewuste brein slaat alles op, reguleert je hartslag, ademhaling, herinneringen maar ook aangeleerde dingen zoals autorijden. Op het begin moest je heel erg nadenken met autorijden, knipperlicht, schakelen, sturen en ook nog eens de weg vinden. Nu gaat dit waarschijnlijk allemaal vanzelf en besef je je soms niet eens dat je al bijna op de bestemming bent. We noemen dit in de volksmond ook wel ‘op de automatische piloot.’ En het is maar goed ook, dat 95% automatisch gaat. Anders zouden we ’s morgens binnen een paar minuten al uitgeput zijn. Het wordt pas tricky wanneer we willen veranderen.
Bewust aan de slag met het onderbewuste
Om te veranderen zullen we bewust aan de slag moeten met ons onbewuste brein. Om zo een nieuwe snelwegje in de hersenen, ook wel neural netwerk aan te leggen zodat het nieuwe proces ook weer geautomatiseerd kan gaan. Dit kost tijd en moeite. Het kost gemiddeld 30 tot 256 dagen om een nieuw neuraal netwerk, een nieuwe gewoonte, aan te leggen. Varierend van hoe ingesleten en patroon of gewoonte is voor jou. Dit verklaart ook waarom mensen 1 januari vol enthousiastme een sportschool abbomenent aflsuiten om vervolgens na een paar weken of maanden weer af te haken. Het neurale netwerk is nog niet volledig aangelegd, de snelweg is niet af en is hoogstens een klein kronkelig landweggetje. De gewoonte zit nog niet in jouw onderbewuste brein. Zo is het ook bij veranderingen rondom voeding en gezondheid. Het kost moeite om te veranderen. En dan werkt het ook nog eens niet mee dat ons brein het liefste niet wil veranderen. Veranderen kost energie en energie spendeert het brein het liefst aan overleven.
Maar goed, we willen soms toch echt dingen veranderen. Hoe werkt dit dan?
De noodzaak om te veranderen als sleutel
Ons brein heeft noodzaak nodig om te willen veranderen, is er noodzaak dan wil het brein best wat extra energie geven voor deze processen. Daarom zie je ook vaak dat mensen ineens heel anders gaan leven na ziekte of nadat drugsgebruik ervoor zorgt dat ze alles en iedereen kwijtraken.
Noodzaak + herhaling zorgen voor stevige nieuwe neurale netwerken en dus blijvende verandering
Herkennen als eerste stap naar verandering
Nu je wat beter begrijpt wat de impact van voeding is op onze mentale gezondheid. En hoe ons onderbewuste brein alles het liefst bij het zelfde houdt. Snap je misschien al wat beter waarom je ’s avonds toch telkens weer naar de chocoladereep grijpt. Herkennen is de eerste stap voor verandering. Kies jij ervoor om dezelfde keuzeste maken, met het zelfde resulataat als gevolg? Of ga je bewust aan de slag met jouw onderbewuste breinprocessen, om zo een andere uitkomst voor jezelf te creëren?
Kun je hier wel wat hulp bij gebruiken? Neem gerust contact met mij op en dan kijken we samen naar de mogelijkheden voor jou.
