Stress is voor veel mensen een dagelijks thema. Het sluipt er langzaam en voelt vaak als iets wat je moet wegdrukken of negeren. Maar stress is geen vijand. Stress is een signaal. Een waarschuwing van je lichaam dat er iets in je leven, ritme of patronen uit balans is.
Wanneer je de signalen van stress negeert, stapelt het zich op in je lichaam. Net zo lang, totdat je er wel gehoor aan geeft. vaak met burn-out als gevolg. Daarom is het zo belangrijk om stress op tijd te herkennen, te begrijpen en serieus te nemen.
In deze blog ontdek je wat stress je eigenlijk probeert te vertellen, welke stresssignalen je vaak te laat ziet én wat je kunt doen om stress te verminderen en burn-out klachten te voorkomen.
Wat is stress nou echt?
Stress ontstaat wanneer je systeem meer moet dragen dan het aankan. Het is een natuurlijke reactie van je lichaam om je te beschermen. Als mensen kunnen we prima tegen een kleine dosis stress. Ons systeem is hier op gebouwd. In de huidige tijd is stress echter iets wat bijna constant aanwezig lijkt te zijn. Pas dan wordt stress chronisch en kunnen we er flink last van krijgen.
Vaak ervaren we stress vaak als fout of zwak. Maar stress zegt eigenlijk:
- “Er is iets te veel.”
- “Er is te weinig herstel.”
- “Er is een grens bereikt.”
De symptomen van stress zijn dus niet iets om te negeren, maar juist een belangrijke boodschapper. Wanneer we leren te luisteren naar de signalen die ons lichaam ons geeft, ontstaat er weer rust in het systeem. Maar daarvoor moeten we wel weten welke signalen er zijn
De meest voorkomende (en vaak genegeerde) stresssignalen
Veel mensen herkennen stress pas wanneer ze volledig uitgeput zijn. Maar stress begint vaak veel subtieler en bouwt zich op in steeds luidere signalen. Totdat je stilstaat en luistert wat je lichaam je te vertellen heeft. Een aantal veel voorkomende signalen van je lichaam kunnen zijn:
1. Een oppervlakkige en snelle ademhaling
Ademhaling is een hele mooie maatstaaf om te meten hoe het met jouw stresssysteem gesteld is. Adem je heel hoog en oppervlakkig of rustig, via je buik? Een snelle ademhaling is vaak ook een teken van stress. Je kunt dit voor jezelf meten door een timer van 1 minuut aan te zetten en te tellen hoe vaak je ademhaalt. Zonder dat je iets probeert te veranderen aan je ademhaling. Adem je vaker dan 10 keer per minuut? Dan signaleert jouw ademhaling al stress naar je systeem. Een korte ademhalingsoefening, zoals de 4-7-8 ademhaling kan helpen om meer rust te creeren in je systeem. Meet na de oefening nog eens je natuurlijk ademhaling. Je zult merken dat deze gezakt is.
2. Slechter slapen of vermoeid wakker worden
Wanneer je je in een staat van stress bevindt, zul je dit vaak terug zien in je slaap. Je slaapt minder diep, onrustiger en wordt vaker wakker. Merk je dit bij jezelf op? Grote kans dat jouw lichaam je iets probeert te vertellen.
3. Spierspanning in schouders, kaak of buik
Emoties zijn niet alleen iets wat we in ons hoofd ‘voelen’. Ze slaan zich op in het lichaam. Zeker wanneer ze niet doorvoelt worden. Typische plekken waar stress zich opslaat in je lichaam zijn je schouders, kaken en buik. Merk je dat je je schouders vaak (onbewust) omhoog houdt? Heb je veel last van je buik en darmen? Of merk je een spanning in je kaak (kaakklemen, knarsentanden)? Dan is de kans groot dat het gaat om opgeslagen spanning in je lichaam.
4. Emotionele schommelingen
Wanneer je je bevindt in een staat van chronische stress, gebeurt er iets met ons brein. We schakelen namelijk over op ons ‘oerbrein’. Overleven staat centraal. Je ervaart minder geduld, bent prikkelbaarder en hebt misschien al een aantal keer gehoord van je partner dat je de laatste tijd wat fel reageert.
5. Concentratieproblemen
Ook concentratieproblemen zijn een bekende boodschapper van een teveel aan stress. De stressreactie kost het lichaam en brein veel energie, waardoor er minder energie overblijft voor andere hersengebieden. Je kunt concentratieproblemen ervaren of een zogenaamd ‘brain fog’ gevoel.
6. Moeite met het nemen van rust
Juist wanneer het stresspeil hoog ligt, kan rust nemen als een enorme uitdaging voelen. Ontspannen voelt op dat moment onveilig voor het brein. Het is immers bezig jou veilig te houden op dat moment. Wanneer je merkt dat je maar door blijft razen en echte rust inbouwen niet lukt, kan dit een teken zijn dat je brein in de overlevingsmodus functioneert.
Waarom we stress vaak negeren
Veel mensen zijn opgegroeid met boodschappen zoals:
- “Niet zo zeuren.”
- “Gewoon doorgaan.”
- “Wees flink.”
Op jonge leeftijd leer je zo al dat emoties en stress iets zijn wat je moet wegdrukken en dat doorzetten belangrijker is dan voelen wat je lichaam je probeert te vertellen. Deze patronen worden in je onderbewuste systeem opgeslagen, waardoor je als volwassene vaak niet eens meer doorhebt dat je constant over je grenzen gaat. Het gevolg? Stress wordt je standaardmodus, met op de lange termijn een verhoogde kans op een burn-out of andere stressgeralteerde symptomen.
Wat stress je écht duidelijk wil maken
Zoals je net al gelezen hebt zijn de symtpomen die jouw lichaam je geeft niet de boosdoener, maar willen ze je wat vertellen. Wanneer je de bovenstaande symptomen herkent, wil je lichaam je vaak een van de volgende dingen vertellen:
- dat je grenzen overschreden worden
- dat je zenuwstelsel onveiligheid ervaart
- dat je sneller leeft dan je lichaam aankan
- dat je emoties aandacht nodig hebben
- dat je herstelmomenten ontbreken
- dat je jezelf voorbijloopt
- dat er een dieper patroon speelt
Een aantal fijne manieren om stress te verminderen
Zodra je leert luisteren naar de signalen van je lichaam, kun je er gehoor aan geven en de balans weer herstellen. Er zijn tal van manieren om meer rust in te bouwen en stress te verminderen. Ik heb een paar van mijn favorieten voor je opgeschreven:
- Ademhaling | Ademhaling is een manier om direct impact te hebben op je stressniveau. Door een korte ademhalingsoefing te doen, zakt je ademfrequentie, kom je weer in verbinding met je lichaam en kunnen stresshormonen neutraliseren. Mijn persoonlijke favorieten zijn de 4-7-8 ademhaling en de 3-6 ademhaling. Je kunt op youtube fijne geleide oefingen vinden zodat je zelf niet hoeft te tellen. 1 minuut bewust ademhalen kan al een groot verschil maken
- De natuur in: De natuur is een ontzettend krachtig medicijn. Door planten, bloemen en bomen te zien dalen je stresshormonen direct. En omgeving in de natuur signaleert veiligheid naar het brein. Daarnaast zorgt bewegen voor meer helderheid, creativiteit en stimuleert het de aanmaak van nieuwe verbindingen in het brein. Start je dag eens met een kleine wandeling, of kies ervoor om scrollen tijdens je lunchpauze te vervangen voor een wandeling.
- Vertragen: Vertragen signaleert veiligheid naar het brein. Wanneer je constant gehaast bezig bent, ervaart het brein het tegenovergestelde. Namelijk: stress en gevaar. Merk eens op hoe jij handelingen in het dagelijks leven uitvoert. Denk aan: stofzuigen, schoonmaken, koken en andere taken. Vaak doen we dit gehaast, zonder dat we dit doorhebben. Door je hier bewust van te worden en deze activiteiten met aandacht en rust uit te voeren, ervaart je zenuwstelsel direct meer veiligheid en rust.
Stress als behulpzame raadgever
Wanneer je stress leert zien als informatie in plaats van irritatie, verandert je hele relatie ermee. Stress is geen bewijslast dat je niet sterk genoeg bent. Het is een signaal dat je te lang sterk bént geweest. Door de tekenen van stress serieus te nemen en te luisteren naar je lichaam, ontstaat er weer rust in je systeem. Preventief aan de slag met stresspreventie, zorgt ervoor dat je de kans op een burn-out enorm verkleint. Want waarom zou je wachten tot het te laat is? Tot je lichaam aangeeft: tot hier en niet verder.
Kun je hier wel wat hulp bij gebruiken? Neem gerust contact met mij op en dan kijken we samen naar de mogelijkheden voor jou.
